谏太宗十思疏.pdfVIP

jiàntàizōngshísīshū

谏太宗十思疏

tángwèizhēng

〔唐〕魏征

chénwénqiúmùzhīzhǎngzhěbìgùqígēnběnyùliúzhīyuǎn

臣闻求木之长者，必固其根本；欲流之远

zhěbìjùnqíquányuánsīguózhīānzhěbìjīqídéyì

者，必浚其泉源；思国之安者，必积其德义。

yuánbùshēnérwàngliúzhīyuǎngēnbúgùérqiúmùzhīzhǎngdébú

源不深而望流之远，根不固而求木之长，德不

hòuérsīguózhīlǐchénsuīxiàyúzhīqíbùkěérkuàngyú

厚而思国之理，臣虽下愚，知其不可，而况于

míngzhéhūrénjūndāngshénqìzhīzhòngjūyùzhōngzhīdàjiāngchóng

明哲乎？人君当神器之重，居域中之大，将崇

jítiānzhījùnyǒngbǎowújiāngzhīxiūbúniànjūānsīwēijiè

极天之峻，永保无疆之休。不念居安思危，戒

shēyǐjiǎndébùchǔqíhòuqíngbúshèngqíyùsīyìfágēn

奢以俭，德不处其厚，情不胜其欲，斯亦伐根

yǐqiúmùmàosèyuánéryùliúchángzhěyě

以求木茂，塞源而欲流长者也。

fánbǎiyuánshǒuchéngtiānjǐngmìngmòbùyīnyōuérdàozhù

凡百元首，承天景命，莫不殷忧而道著，

gōngchéngérdéshuāiyǒushànshǐzhěshífánnéngkèzhōngzhěgàiguǎ

功成而德衰，有善始者实繁，能克终者盖寡。

qǐqǔzhīyìérshǒuzhīnánhūxīqǔzhīéryǒuyújīnshǒuzhī

岂取之易而守之难乎？昔取之而有余，今守之

érbùzúhéyěfúzàiyīnyōubìjiéchéngyǐdàixiàjìdé

而不足，何也？夫在殷忧必竭诚以待下，既得

zhìzézòngqíngyǐàowùjiéchéngzéhúyuèwéiyìtǐàowùzé

志则纵情以傲物；竭诚则胡越为一体，傲物则

gǔròuwéixínglùsuīdǒngzhīyǐyánxíngzhènzhīyǐwēinùzhōng

骨肉为行路。虽董之以严刑，振之以威怒，终

gǒumiǎnérbùhuáirénmàogōngérbùxīnfúyuànbúzàidàkě

苟免而不怀仁，貌恭而不心服。怨不在大，可

wèiwéirénzàizhōufùzhōusuǒyíshēnshènbēnchēxiǔsuǒqí

畏惟人；载舟覆舟，所宜深慎。奔车朽索，其

kěhūhū

可忽乎？

jūnrénzhěchéngnéngjiànkěyùzésīzhīzúyǐzìjièjiāng

君人者，诚能见可欲则思知足以自戒，将

yǒuzuòzésīzhīzhǐyǐānrénniàngāowēizésīqiānchōngérzì

有作则思知止以安人，念高危则思谦冲而自

mùjùmǎn